ՔՊ-ի «ինքնաֆինանսավորման» մեխանիզմի հնարավոր կոռուպցիոն սխեման․ AntiCor

Anticor.am-ը գրում է․

Իշխող՝ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը նախընտրական ցուցակների ձևավորման համար սահմանել է ինքնաառաջադրման վճարներ՝

500.000 դրամ՝ կուսակցության անդամների համար,
1.000.000 դրամ՝ անկուսակցականների համար։
Միայն այս մեխանիզմով կուսակցության հաշվեհամարներ մուտքագրվել են մի քանի հարյուր միլիոն դրամներ։

Սակայն խնդիրը սոսկ կուսակցական ֆինանսավորման աղբյուրը չէ։ Խնդիրը հնարավոր կոռուպցիոն շրջանառու սխեման է։

Հնարավոր սխեմայի կառուցվածքը
Քայլ 1․ Պետական բյուջեից լայնածավալ պարգևավճարներ հանրային ծառայողներին
Տարեվերջին կառավարությունը նշանակալի չափերով պարգևավճարներ է հատկացրել պետական համակարգի աշխատակիցներին։

Քայլ 2․ Նույն անձանց կողմից նվիրատվություններ իշխող կուսակցությանը
Բաց տվյալների համաձայն՝ պետական համակարգի բազմաթիվ ծառայողներ պարբերաբար նվիրատվություններ են կատարում նույն իշխող կուսակցությանը։

Քայլ 3․ Պետական բյուեջի հաշվին իշխող կուսակցության ֆինանսական հզորացում ընտրություններից առաջ
Նվիրատվությունների և ինքնաառաջադրման վճարների համադրությամբ կուսակցությունը ձևավորում է մեծածավալ ընտրական ռեսուրս, որոնք, ըստ հիմնավոր կասկածի, ստացվել են հենց ՀՀ պետական բյուջեից։

Ռիսկային հանգամանքներ
Պարգևավճարների ոչ բավարար հիմնավորվածություն
Եթե պարգևավճարները չեն հիմնավորվում չափելի արդյունքներով, ապա դրանք կարող են դիտվել որպես ֆինանսական խթան քաղաքական լոյալության դիմաց։

Կամավորության կասկածը
Պետական ծառայողի կողմից իշխող կուսակցությանը նվիրատվություն կատարելը գործնականում դժվար է համարել լիովին ազատ կամարտահայտում՝ վարչական ենթակայության պայմաններում։

Վարչական ռեսուրսի օգտագործման հավանականություն
Եթե պետական միջոցները փաստացի վերադառնում են կուսակցության հաշվեհամարներ, ապա առաջանում է վարչական ռեսուրսի համակարգային յուրացման կասկած։

Իրավական դիտանկյուն
Նիկոլ Փաշինյան գլխավորած գործադիր իշխանությունը պարտավոր է ապահովել պետական միջոցների նպատակային ծախսում և քաղաքական կուսակցությունների ֆինանսավորման թափանցիկություն։

Եթե հաստատվի, որ պետական բյուջեից վճարված պարգևավճարները համակարգված կերպով վերադառնում են իշխող կուսակցության հաշվեհամարներ, ապա կարող է առաջանալ․

-պաշտոնեական դիրքի չարաշահման,
-վարչական ռեսուրսի օգտագործման,
-պետական միջոցների անուղղակի յուրացման,
-ընտրական գործընթացի խաթարման իրավական խնդիր։

Համակարգային վտանգ
Խնդիրը մեկ վճարի կամ մեկ նվիրատվության մեջ չէ։ Խնդիրը մեխանիզմի ինստիտուցիոնալացման մեջ է։

Եթե ձևավորվում է հետևյալ շղթան՝

Բյուջե → Պարգևավճար → Նվիրատվություն → Ընտրական ռեսուրս → Քաղաքական իշխանության վերարտադրություն,

ապա խոսքը գնում է ոչ թե առանձին դրվագների, այլ հնարավոր պետական միջոցների քաղաքական վերապահովման համակարգի մասին։

Եզրակացություն
Երբ իշխող կուսակցությունը նախ սահմանում է քաղաքական մասնակցության վճար, իսկ դրան զուգահեռ պետական համակարգից դեպի կուսակցություն ձևավորվում են ֆինանսական հոսքեր, ապա դա այլևս կուսակցական ֆինանսավորում չէ։

Դա կոռուպցիոն ռիսկի բարձր մակարդակ ունեցող կառուցվածք է, որը կարող է վերածվել պետական միջոցների քաղաքականացման և ընտրական գործընթացի խաթարման մեխանիզմի։