Իսրայելի կողմից Կատարի ռմբակոծությունը Թրամփի և Նեթանյահու դաշինքի ամրության փորձարկում է

Գրեթե չորս ամիս առաջ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հանդիպել էր Կատարի առաջնորդի հետ՝ գովաբանելով նրա շքեղ պալատը և ստորագրելով լայնածավալ պաշտպանական համաձայնագիր Պարսից ծոցի միապետության հետ, որը Մերձավոր Արևելքում ԱՄՆ-ի ամենամեծ բազան է հյուրընկալում, գրում է Reuters-ը։

Երեքշաբթի Դոհայում ՀԱՄԱՍ-ի առաջնորդների վրա Իսրայելի կատարած անակնկալ հարձակումը խաթարել է այդ հարաբերությունները՝ զայրացնելով Թրամփին և արժանանալով Դոհայի և արևմտյան դաշնակիցների զայրույթին։ Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի պատվիրած պաղեստինյան զինյալ խմբավորման քաղաքական գրասենյակների վրա կատարված հարվածների հետևանքով զոհվել է Կատարի անվտանգության գործակալը և ևս հինգ մարդ, բայց չի սպանվել ՀԱՄԱՍ-ի և ոչ մի առաջնորդ։

Թրամփն ասել է, որ «շատ դժգոհ է իսրայելական գործողության յուրաքանչյուր ասպեկտից»։ Սակայն ամբողջ վրդովմունքով հանդերձ, վերլուծաբաններն ու ԱՄՆ պաշտոնյաները նշում են, որ հարվածները, հազիվ թե փոխեն Իսրայելի նկատմամբ նախագահի հիմնարար մոտեցումը։

Ամեն դեպքում, պայթյուններն ընդգծեցին Թրամփի և Նեթանյահուի հարաբերությունների հիմքում ընկած սառը հաշվարկը։ Իսրայելը ցույց է տվել, որ չի վախենում գործել ԱՄՆ շահերի դեմ։ ԱՄՆ պաշտոնյաները հայտնել են, որ վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուի վարչակազմը երեքշաբթի սպասվող ռմբակոծության մասին Վաշինգտոնին պաշտոնապես չի զգուշացրել։

Նեթանյահուի հետ երեքշաբթի կտրուկ հեռախոսազրույցի ժամանակ Թրամփը բողոքել է, որ հարձակման մասին իմացել է ԱՄՆ զինվորականներից, այլ ոչ թե անմիջապես Իսրայելից։ Թրամփը միաժամանակ դժգոհություն է հայտնել Նեթանյահուին, որ Իսրայելը թիրախավորել է Կատարը՝ հաշվի առնելով նրա սերտ կապերը ԱՄՆ-ի հետ և կենտրոնական դերը Գազայի բանակցություններում։

Նախազգուշացման բացակայությունը հիշեցնում է 2024 թվականի սեպտեմբերին «Հըզբոլլահ»-ի վրա Իսրայելի հարձակումը, որի ժամանակ Իսրայելը վիրավորել է նրա հազարավոր անդամների՝ առանց այն ժամանակվա նախագահ Ջո Բայդենին զգուշացնելու։

«Թրամփն, իր հերթին, ժամանակ առ ժամանակ դժգոհություն է հայտնել Նեթանյահուից»,- նշել է լրատվամիջոցը։

Սակայն նրա վարչակազմը վճռականորեն աջակցել է ՀԱՄԱՍ-ին թուլացնելու Իսրայելի արշավին և թույլ է տվել նրան մեծ դեր ստանձնել այնպիսի առնցքային հարցերում, ինչպիսին է Իրանի միջուկային ծրագիրը։

«Տվյալ դեպքում, կարծում եմ, Թրամփը հիասթափված է Նեթանյահուի մարտավարությունից»,- ասել է, Քարնեգիի միջազգային խաղաղության հիմնադրամի ավագ գիտաշխատող և ԱՄՆ խաղաղության վետերան բանակցող Աարոն Դեյվիդ Միլլերը։

Սակայն, հավելել է Միլլերը. «(Թրամփի) բնազդը հուշում է, որ նա համաձայն է Նեթանյահուի այն տեսակետի հետ, որ ՀԱՄԱՍ-ը չի կարող պարզապես ոչնչացվել որպես ռազմական կազմակերպություն: Այն պետք է արմատապես թուլացվի»:

Որոշ վերլուծաբաններ չեն բացառում, որ Նեթանյահուն կարող է էլ ավելի լցնել Թրամփի համբերության բաժակը՝ Վաշինգտոնին նոր անակնկալներ մատուցելով: Գործնականում դա կարող է նշանակել հրաժարվել Գազա շարունակվող Իսրայելի ներխուժման քաղաքական աջակցությունից, որը վրդովմունք է առաջացրել եվրոպական և արաբական երկրներում՝ սովի տարածման պատճառով:

Իսրայելի ռազմական արշավը պաղեստինյան անկլավում մեկնարկել է 2023 թվականի հոկտեմբերի 7-ին Իսրայելի հարավում ՀԱՄԱՍ-ի գլխավորած անկարգություններից ի վեր:

«Երբ նրա արաբ բարեկամները բողոքում են նրանից, թե ինչ է անում Իսրայելը, իսկ դա անում են հիմա, Թրամփը կարող է նրանց ասել. տվեք ինձ Գազայի համար հավաստի ծրագիր վաղը չէ մյուս օրվա համար՝ ՀԱՄԱՍ-ին այլընտրանքով, և ես կասեմ Բիբիին, որ ինչ արել եք, արդեն բավական է»,- ասում է Դենիս Ռոսը, որը Մերձավոր Արևելքի նախկին բանակցող էր և՛ դեմոկրատական, և՛ հանրապետական ​​​​վարչակազմերում:

Դոհային Իսրայելի հասցրած հարվածը, հավանաբար, կխաթարի Թրամփի հույսերը, որ Պարսից ծոցի մյուս երկրները կմիանան Աբրահամի համաձայնագրերին՝ իր առաջին վարչակազմի միջնորդավորված կարևորագույն գործարքին, որի շրջանակում մի քանի արաբական երկրներ դիվանագիտական ​​հարաբերություններ են հաստատել Իսրայելի հետ։

Ընդսմին, երկու առաջնորդների միջև հարաբերությունների խզումը քիչ հավանական է թվում, ասում է ԱՄՆ-ում Իսրայելի նախկին դեսպան Մայքլ Օրենը։

Ըստ նրա՝ Թրամփը գնահատում է ուժը և պատերազմներին վերջ դնող համաձայնագրերը։ «Եթե Նեթանյահուն կարողանա շարունակել դուր գալ նախագահի նշված երկու կողմերին, ամեն ինչ լավ կլինի։ Ինձ չեն հետաքրքրում ձեր հարաբերությունները»,- ասում է Օրենը։